Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) αναμένεται να αντιδράσει στον πόλεμο στο Ιράν αυξάνοντας τα επιτόκια μία φορά — τον Ιούνιο — πριν αντιστρέψει την κίνηση τα επόμενα χρόνια προκειμένου να προστατεύσει την οικονομική ανάπτυξη, σύμφωνα με αναλυτές.
Όλοι εκτός από έναν συμμετέχοντα σε έρευνα του Bloomberg εκτιμούν ότι η ΕΚΤ θα διατηρήσει το επιτόκιο καταθέσεων αμετάβλητο στο 2% στις 30 Απριλίου, αλλά θα το αυξήσει κατά 25 μονάδες βάσης στην επόμενη συνεδρίαση, καθώς οι νέες προβλέψεις θα προσφέρουν σαφέστερη εικόνα για τις οικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης.
Ο επικεφαλής οικονομολόγος Philip Lane και άλλοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι είναι απίθανο να υπάρξουν επαρκή στοιχεία αυτόν τον μήνα για να διαπιστωθεί εάν η εκτόξευση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει μεταβάλει ουσιαστικά τις πληθωριστικές προσδοκίες νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Την ίδια στιγμή, τονίζουν ότι παρακολουθούν στενά τις σχετικές ενδείξεις και θα δράσουν εφόσον χρειαστεί.
«Είναι δύσκολο να προβλεφθεί η εξέλιξη της ίδιας της σύγκρουσης και των τιμών ενέργειας», δήλωσε ο οικονομολόγος της Dekabank, Kristian Toedtmann. «Ωστόσο, είναι επίσης δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι οι έμμεσες και δευτερογενείς επιπτώσεις στον πληθωρισμό θα είναι τόσο ήπιες ώστε η ΕΚΤ να αγνοήσει αυτές τις διακυμάνσεις».
Οι τιμές καταναλωτή αυξήθηκαν κατά 2,6% σε ετήσια βάση τον Μάρτιο, το υψηλότερο επίπεδο από τα μέσα του 2024, ενώ ενισχύονται και οι προσδοκίες για αυξήσεις τιμών καθώς και οι φόβοι για τον πληθωρισμό.
Παρότι οι αγορές είναι σχεδόν βέβαιες ότι η ΕΚΤ δεν θα μεταβάλει τα επιτόκια στην επόμενη συνεδρίαση, εξακολουθούν να προεξοφλούν δύο αυξήσεις κατά 25 μονάδες βάσης μέσα στο έτος. Λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο των συμμετεχόντων στη δημοσκόπηση συμφωνεί με αυτή την εκτίμηση.
Ο Dennis Shen, διδάσκων στο International School of Management του TU Berlin, που προβλέπει μόνο μία αύξηση, σημειώνει ότι μετά τις έντονες αυξήσεις μισθών κατά το τελευταίο πληθωριστικό σοκ, το όριο παρέμβασης της ΕΚΤ ενδέχεται να είναι χαμηλότερο από όσο φαίνεται.
«Δεν απαιτείται απόδειξη ενός σπιράλ μισθών — αρκεί ένας αξιόπιστος κίνδυνος εμφάνισής του», δήλωσε. «Μία αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης ως “ασφαλιστική κίνηση” ταιριάζει σε αυτή τη λογική: προσεκτική σε μέγεθος, αλλά ισχυρή ως μήνυμα».
Αυτό ευθυγραμμίζεται με πρόσφατες δηλώσεις της προέδρου της ΕΚΤ, Christine Lagarde, η οποία υποστήριξε ότι η Τράπεζα δεν μπορεί να αφήσει μία υπέρβαση του πληθωρισμού εντελώς χωρίς αντίδραση. «Το κοινό μπορεί να δυσκολευτεί να κατανοήσει μια λειτουργία αντίδρασης που δεν αντιδρά», ανέφερε.
«Η ΕΚΤ πιθανότατα εξακολουθεί να θεωρεί ότι η υπέρβαση του πληθωρισμού δικαιολογεί κάποια νομισματική σύσφιξη φέτος. Διατηρούμε την εκτίμηση για αύξηση τον Ιούνιο, αν και αυτή εξαρτάται από ένα σενάριο διατηρημένων υψηλών τιμών εμπορευμάτων», σημειώνουν αναλυτές.
Η ΕΚΤ αισθάνεται «υποχρεωμένη να αυστηροποιήσει» τη νομισματική πολιτική, καθώς η ζημιά στον πληθωρισμό έχει ήδη συντελεστεί, σύμφωνα με τον αναλυτή της AFS Interest, Arne Petimezas. «Οι επιπτώσεις στην οικονομία, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από τη σύσφιξη, θα εμφανιστούν πιο σταδιακά, οδηγώντας σε μειώσεις επιτοκίων την επόμενη χρονιά».
Οι προοπτικές για τις πληθωριστικές πιέσεις και την οικονομική ανάπτυξη έχουν επιδεινωθεί από την τελευταία απόφαση για τα επιτόκια τον Μάρτιο.
Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό, που εκτιμάται στο 2,6% για φέτος και 2% για το 2027, θεωρούνται ανοδικοί, με σχεδόν το 90% των συμμετεχόντων να ανησυχεί ότι θα παραμείνει πάνω από τον στόχο μεσοπρόθεσμα.
Παρότι όλοι οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η επόμενη κίνηση θα είναι αύξηση επιτοκίων — από 80% πριν την προηγούμενη συνεδρίαση — οι εννέα στους δέκα δεν βλέπουν ενδείξεις αποσταθεροποίησης των πληθωριστικών προσδοκιών.
«Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό έχουν ήδη μετατοπιστεί προς υπέρβαση, με πιθανές δευτερογενείς επιπτώσεις αν συνεχιστεί η σύγκρουση», δήλωσε η Maria Martinez από την Banco Bilbao Vizcaya Argentaria. «Η ΕΚΤ παραμένει προσεκτική, με σχετικά χαμηλό όριο για να δράσει».
Πολλά θα εξαρτηθούν από το πόσο γρήγορα θα αποκατασταθεί η ελεύθερη διέλευση στα Στενά του Ορμούζ, καθώς ο ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ έχει συμβάλει στο πάγωμα των διαπραγματεύσεων.
Περίπου το 73% των οικονομολόγων εκτιμά ότι η εκεχειρία μπορεί να οδηγήσει σε διαρκή ειρήνη, ενώ οι μισοί από αυτούς προβλέπουν ότι οι επιπτώσεις θα διαρκέσουν τουλάχιστον έξι μήνες.
«Η ΕΚΤ θα ελπίζει ότι ο πόλεμος θα λήξει πριν από τη συνεδρίαση του Ιουνίου και ότι οι τιμές πετρελαίου θα επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα», δήλωσε ο Andrzej Szczepaniak της Nomura. Αυτό θα περιόριζε τις πληθωριστικές πιέσεις και θα επέτρεπε στην ΕΚΤ να «αγνοήσει» το σοκ.
Η Christine Lagarde έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι η τρέχουσα κατάσταση καθιστά λιγότερο πιθανή μία πρόωρη αποχώρησή της, δηλώνοντας ότι θα παραμείνει στη θέση της όσο υπάρχουν «σοβαρές προκλήσεις στον ορίζοντα».
Σχεδόν το 80% των οικονομολόγων συμφωνεί με αυτή την εκτίμηση και θεωρεί ότι θα ολοκληρώσει τη θητεία της, η οποία λήγει το 2027.
