Έφτασε το τέλος της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών παγκοσμίως;

Η “χρυσή εποχή της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας βρίσκεται τώρα πίσω μας”, δήλωσε το Σάββατο ο Γιοακίμ Φελς, του Pacific Investment Management Co.

Σύμφωνα με το Bloomberg, δεν είναι ο μόνος μεταξύ των οικονομολόγων με αυτή την άποψη, ιδίως αφότου ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, απέλυσε τον κορυφαίο παράγοντα νομισματικής πολιτικής της χώρας του και την ώρα που ο Ντόναλντ Τράμπ συνέχισε να επιτίθεται στον Πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, Τζερόμ Πάουελ, για την αύξηση των επιτοκίων.

“Είτε αρέσει είτε όχι, συνηθίστε αυτή τη νέα κανονικότητα της εξαρτώμενης κεντρικής τράπεζας, των συνεχώς χαμηλών επιτοκίων και της ποσοτικής χαλάρωσης”, δήλωσε ο Φελς.

Δείτε αναλυτικά την κατάσταση ανά χώρα:

ΗΠΑ

Ο Πάουελ υφίσταται όλο και πιο σκληρή κριτική από τον Ντόναλντ Τραμπ, τον πρώτο Αμερικανό πρόεδρο σε διάστημα σχεδόν τριών δεκαετιών, ο οποίος επιτέθηκε δημόσια στη Fed. Σε παρατηρήσεις που φαίνεται να στοχεύουν στο να κατηγορηθεί η Fed αν η οικονομία δεν πάει καλά, την ώρα που επιδιώκει επανεκλογή, ο Τραμπ κάλεσε την κεντρική τράπεζα να μειώσει τα επιτόκια και να συνεχίσει τις αγορές ομολόγων. Την Κυριακή, ο Τραμπ είπε ότι αν η Fed “ήξερε τι έκανε” θα έριχνε το επιτόκιο. Την περασμένη εβδομάδα πρότεινε για το διοικητικό συμβούλιο της Fed, τους οικονομολόγους Judy Shelton και Christopher Waller. Και οι δύο θεωρούνται πιθανό να υποστηρίξουν χαμηλότερα επιτόκια, και ένα πρόσωπο εξοικειωμένο με το θέμα δήλωσε πως ένας εκ των δύο μπορεί να είναι καθ’ οδόν για να αναλάβει την κορυφαία καρέκλα της Fed κάποια στιγμή.

Σπάζοντας μία πολυετή νόρμα της διεθνούς οικονομικής διπλωματίας, ο Τραμπ παρότρυνε επίσης την Fed να συμμετάσχει στον εμπορικό του πόλεμο με την Κίνα, ζητώντας της να “ταιριάξει” τα βήματα που είπε ότι θα πάρει το Πεκίνο με τα δικά της, ώστε να αντισταθμίσει τις δυσκολίες που θα προκληθούν από τους δασμούς. Είπε επίσης ότι η Κίνα και η Ευρώπη πιέζουν τα νομίσματά τους χαμηλότερα και η Fed πρέπει να κάνει περισσότερα. Οι Αμερικανοί κεντρικοί τραπεζίτες αναφέρουν ότι αγνοούν πολιτικούς λόγους και επικεντρώνονται στην εντολή για σταθερές τιμές και μέγιστη απασχόληση.

Τουρκία

Οι τουρκικές αγορές έχουν επανειλημμένα πιεστεί από τις αυταρχικές απόψεις του προέδρου Ερντογάν για τη νομισματική πολιτική, η οποία κορυφώθηκε με την απόλυση του Μουράτ Τσετίνκαγια, του οποίου η τετραετής θητεία επρόκειτο να λήξει το 2020. Ο Τσετίνκαγια είχε επιβλέψει μια παύση των επιτοκίων που κράτησε περισσότερο από εννέα μήνες, παρά τον υψηλό πληθωρισμό. Ωστόσο, ο Ερντογάν, ο οποίος αυτοαποκλήθηκε “εχθρός των επιτοκίων”, είπε στους βουλευτές του κυβερνώντος ΑΚΡ ότι οι πολιτικοί και οι γραφειοκράτες πρέπει όλοι να συνταχθούν με την πεποίθησή του ότι υψηλότερα επιτόκια προκαλούν πληθωρισμό. Ο Αναπληρωτής Διοικητής, Μουράτ Ουισάλ ανέλαβε αντικαταστάτης, αλλά η λίρα έπεσε.

Ηνωμένο Βασίλειο

Ο κυβερνήτης της Bank Of England, Μαρκ Κάρνι, αντιμετωπίζει εδώ και καιρό κατηγορίες για μεροληψία από πολιτικούς υπέρ του Brexit, οι οποίοι λένε ότι είναι υπερβολικά αρνητικός ως προς το μέλλον της Βρετανίας εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο βουλευτής, Τζέικομπ Ρις Μογκ τον χαρακτήρισε “αρχιερέα του φόβου”. Ο Κάρνι αρνείται την κατηγορία, αλλά δέχτηκε επίθεση πέρυσι, όταν η BOE δημοσίευσε σενάρια που έδειξαν ότι ένα Brexit χωρίς συμφωνία, θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα μια παρατεταμένη ​​ύφεση και κατάρρευση της λίρας.

Ευρωζώνη

Στην ΕΚΤ, ο απερχόμενος πρόεδρος Μάριο Ντράγκι εξέφρασε πρόσφατα τις ανησυχίες του για επιθέσεις κατά της ανεξαρτησίας. Το δικό του ίδρυμα προστατεύεται σχετικά καλά από μια συνθήκη της ΕΕ που είναι δύσκολο να αλλάξει, αλλά έχει δεχτεί επίθεση από χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία για τον αντίκτυπο της εξαιρετικά χαλαρής νομισματικής πολιτικής του. Επικρίθηκε επίσης στην πατρίδα του, στην Ιταλία: ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Λουίτζι Ντι Μάιο δήλωσε ότι “δηλητηριάζει το κλίμα” εκφράζοντας άποψη στη συζήτηση για τον προϋπολογισμό του έθνους. Ο διορισμός της Κριστίν Λαγκάρντ ως διαδόχου του Ντράγκι έχει επίσης προκαλέσει κάποια κριτική, δεδομένου ότι ήταν πρώην υπουργός Οικονομικών και όχι εκπαιδευμένη οικονομολόγος, παρότι η συνεισφορά της στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο θεωρείται πλεονέκτημα. Ωστόσο, η Ανεγκρέτ Κραμπ-Κάρενμπαουερ, η οποία ανέλαβε καθήκοντα αρχηγού στο CDU από την Άνγκελα Μέρκελ τον περασμένο Δεκέμβριο, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι ο πληθωρισμός είναι “πολύ κάτω” από τον στόχο της ΕΚΤ. Ένας εκπρόσωπος αργότερα διευκρίνισε τις παρατηρήσεις της λέγοντας ότι αναμένει πως η Λαγκάρντ θα προσαρμόσει προσεκτικά την πολιτική της, καθώς η ΕΚΤ προσπαθεί να επιτύχει σταθερότητα των τιμών, ώστε να μπορεί να απομακρυνθεί από εξαιρετικά χαμηλά επιτόκια.

Ιταλία

Ο κυβερνήτης της Τράπεζας της Ιταλίας, Ιγκνάτσιο Βίσκο, ο οποίος κατάφερε να κερδίσει μια δεύτερη θητεία, είδε το Νο2 του, Σαλβατόρε Ρόσι, να εγκαταλείπει τη θέση του, αφού ο κυβερνών λαϊκιστικός συνασπισμός ζήτησε αλλαγή στις κορυφαίες θέσεις του θεσμού.

Σλοβενία

Ο Μποστγιαν Γιάζμπεκ παραιτήθηκε από κυβερνήτης της κεντρικής τράπεζας της Σλοβενίας πέρυσι, αφού δέχτηκε πίεση για το ρόλο του σε μια διάσωση τράπεζας το 2013. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μήνυσε τη χώρα για την κατάσχεση εγγράφων της ΕΚΤ, σε επιδρομή στο γραφείο του, ενώ ένα τοπικό δικαστήριο ανέλαβε να επιθεωρήσει τα βιβλία της κεντρικής τράπεζας σε σχέση με την έρευνα. Ο διάδοχος του Γιάζμπεκ, Μπόστγιαν Βάσελ, έχει επιτεθεί κατά ενός νομοσχεδίου που θα μπορούσε να καταστήσει την κεντρική τράπεζα υπεύθυνη για τις απώλειες των επενδυτών από τη διάσωση, λέγοντας ότι θα παραβίαζε τους κανόνες της νομισματικής χρηματοδότησης.

Λετονία

Ο κυβερνήτης της Λετονίας, Ίλμαρς Ρίμσεβικς, είναι ο στόχος μιας έρευνας για διαφθορά, που μάλιστα τον έθεσε για λίγο διάστημα υπό κράτηση. Επέστρεψε στη δουλειά του, αφού το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απέρριψε την αποπομπή του, σε μια υπόθεση που έθεσε την ΕΚΤ ενάντια στη λετονική Δικαιοσύνη. Ο Ρίμσεβικς λέει ότι οι κατηγορίες εναντίον του ενορχηστρώθηκαν από τράπεζες, οι οποίες εξοργίστηκαν από τις προσπάθειές του για καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Λιθουανία

Ο διοικητής της λιθουανικής κεντρικής τράπεζας, Βίτας Βασιλάουσκας, επιβίωσε πρόσφατα από κοινοβουλευτικό ψήφισμα που τον κάλεσε να εγκαταλείψει ή να απολυθεί, επειδή δήθεν δεν συνεργάστηκε επαρκώς με κοινοβουλευτική έρευνα για την κρίση του 2008. Το ψήφισμα απέτυχε, παρά την υποστήριξη του πρωθυπουργού.

Ο Γιάννης Στουρνάρας, κυβερνήτης της Τράπεζας της Ελλάδος, έχει στοχευθεί αρκετές φορές για υποτιθέμενη κατάχρηση, συμπεριλαμβανομένης μιας υπόθεσης που αφορά τον ελβετικό κολοσσό φαρμάκων Novartis AG -για τον οποίο λέει ότι μηχανευόταν τρόπους να τον διώξει- και ανακρίβειες στις δηλώσεις περιουσίας του. Το τελευταίο σκάνδαλο αφορά σε διαρροή τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ του κυβερνήτη και του Αναπληρωτή υπουργού Υγείας κ. Παύλου Πολάκη, ο οποίος απαίτησε να ερευνηθεί ο Στουρνάρας για δάνεια σε πολιτικούς, κόμματα και μέσα ενημέρωσης της αντιπολίτευσης.

Σουηδία

Η Riksbank, η παλαιότερη κεντρική τράπεζα του κόσμου, έχει επικριθεί επειδή το βασικό επιτόκιο παραμένει πολύ πιο κάτω από το μηδέν και η κορώνα έχει αποδυναμωθεί. Το Κοινοβούλιο εξετάζει το καθεστώς στόχευσης του πληθωρισμού και ορισμένοι πολιτικοί, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Οικονομικών, υποστηρίζουν ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να εγκαταλείψουν την αυστηρή τους εστίαση στη σταθερότητα των τιμών και να εξετάσουν την ευρύτερη οικονομία.

Οποιεσδήποτε αλλαγές στην εντολή θα είναι πιθανώς σιωπηρές, δεδομένου πως όλοι συμφωνούν ότι το σχεδόν τριάντα δεκαετιών καθεστώς συνολικά έχει υπηρετήσει ικανοποιητικά τη Σουηδία.

Ελβετία

Η Ελβετική Εθνική Τράπεζα βρίσκεται συχνά σε διασταυρούμενα πυρά, εν μέρει επειδή ο ισολογισμός της έχει φουσκώσει στο 120% της οικονομικής παραγωγής. Οι βουλευτές προτείνουν τα αποθεματικά της να μετατραπούν σε ένα κρατικό ταμείο περιουσίας με τα εθνικά δημοψηφίσματα (ανεπιτυχώς) να στοχεύουν τα αποθέματά της σε χρυσό και ακόμη και να αμφισβητούν τα θεμελιώδη στοιχεία των τραπεζών.

Ινδία

Ο νέος διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Ινδίας, Σακτικάντα Ντας, θεωρείται ως κάποιος έχων πιο ευήκοα ώτα στα αιτήματα της κυβέρνησης για χαλάρωμα των σκληρών κανονισμών που επιβάλλονται στις τράπεζες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες και χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής για την τόνωση της ανάπτυξης. Διαδέχθηκε τον Ουρτζίτ Πατέλ, ο οποίος παραιτήθηκε μετά από δημόσια διαμάχη με την κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι και έχει ήδη επιβλέψει μείωση των επιτοκίων κατά 50 μονάδες βάσης φέτος.

Ο Ντας υιοθέτησε επίσης μια προσέγγιση περισσότερο φιλική προς τον τραπεζικό τομέα και τις επιχειρήσεις, πολλές από τις οποίες παλεύουν να αποπληρώσουν τα δάνεια. Ο Πατέλ ήθελε να καθαρίσει το τραπεζικό σύστημα και επανειλημμένα συγκρούστηκε με την κυβέρνηση για τη χαλάρωση των κανόνων δανεισμού για ορισμένες αδύναμες κρατικές τράπεζες. Ο Ντας έχει χαλαρώσει αυτά τα εμπόδια τους τελευταίους μήνες.

Η κεντρική τράπεζα δέχτηκε ένα ακόμα χτύπημα όταν ο υποδιοικητής Βίραλ Αχάρια, ένας από τους πιο αυστηρούς αξιωματούχους της, ανακοίνωσε τον Ιούνιο απροσδόκητα ότι παραιτείται.

Μεξικό

Ενώ ο Πρόεδρος, Αντρες Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ, έχει μείνει μακριά από την κριτική για το Banxico, παρά το ότι τα επιτόκια είναι σε υψηλό 10ετίας, ένας από τους διορισμένους του στην κεντρική τράπεζα, ο Χεράρδο Εσκιβέλ, έθεσε υπό αμφισβήτηση μια πρόσφατη δήλωση της κεντρικής τράπεζας, την οποία αποκάλεσε υπερβολικά γελοία. Μέχρι το τέλος του επόμενου έτους, οι διορισθέντες του Λόπες Ομπραδόρ θα κατέχουν την πλειοψηφία του διοικητικού συμβουλίου της Banxico και η τράπεζα θα μπορεί να κλίνει προς την κατεύθυνση του να βοηθήσει τον προέδρο να επιτύχει τους αναπτυξιακούς στόχους του.

Αργεντινή

Η προσπάθεια της Αργεντινής να δημιουργήσει μια ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα -κάτι που το ΔΝΤ επιθυμεί στο πλαίσιο της δανειακής του συμφωνίας με τη χώρα- βυθίζεται σε πολιτική αβεβαιότητα καθώς το έθνος βρίσκεται προ προεδρικών εκλογών τον Οκτώβριο. Ο πρόεδρος Μαουρίσιο Μάκρι έφερε ένα νομοσχέδιο στο Κογκρέσο τον Μάρτιο, αλλά οι προοπτικές του δεν είναι σαφείς, λαμβάνοντας υπόψιν και το σφιχτό εκλογικό αγώνα και την ύφεση της Αργεντινής. Πρότεινε τον περασμένο μήνα ότι όλοι οι υποψήφιοι θα πρέπει να υπογράψουν σχέδιο 10 σημείων που περιλαμβάνει δέσμευση προς μια ανεξάρτητη κεντρική τράπεζα. Μέχρι στιγμής, κανένας από τους δυνητικούς αντιπάλους του Μάκρι δεν έχει υπογράψει ούτε έχει δώσει κάποιο στοιχείο πως πρόκειται να πράξει κάτι τέτοιο στο μέλλον.

Βραζιλία

Ένα νομισματικό ίδρυμα μπορεί να πάρει πραγματικά απαλλαγή από την πολιτική: η κεντρική τράπεζα της Βραζιλίας απολάμβανε de facto αυτονομία στα επιτόκια, χωρίς όμως νομικές εγγυήσεις που να προστατεύουν το διοικητικό της συμβούλιο από την πολιτική εμπλοκή. Αυτό μπορεί να αλλάξει εάν το Κογκρέσο εγκρίνει το νομοσχέδιο του προέδρου, Χαίρ Μπολσονάρο, που παρέχει επίσημη αυτονομία στο θεσμικό όργανο. Σύμφωνα με την πρόταση, που αναμένεται να ψηφιστεί φέτος, ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας δεν θα μπορούσε πλέον να απολυθεί από τον πρόεδρο και τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου θα έχουν τετραετή θητεία που θα εγκρίνει η Γερουσία.

Πακιστάν

Η κεντρική τράπεζα βρισκόταν στην πρώτη γραμμή της αντιμετώπισης του χρεοκοπικού ελλείμματος του έθνους με τις πιο επιθετικές αυξήσεις επιτοκίων και την πιο μεγάλη υποτίμηση νομίσματος σε όλη την Ασία. Η ανεξαρτησία της έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση μετά την αντικατάσταση του κυβερνήτη από τον πρωθυπουργό, Ιμράν Καν, τον Μάιο ως μέρος μιας αναθεώρησης της οικονομικής ομάδας του που πληρώσε την “κακή απόδοση”. Στα τέλη του περασμένου έτους, ανακοίνωσε σχέδια για να κάνει η κεντρική τράπεζα να αναφέρει τυχόν προσαρμογές νομισμάτων σε μια επιτροπή μετά από την πέμπτη υποτίμηση της ρουπίας μέσα στο 2018.

Η κεντρική τράπεζα διευθύνεται τώρα από τον Ρεζά Μπακίρ, πρώην αξιωματούχο του ΔΝΤ. Το Πακιστάν αυτό το μήνα εξασφάλισε δάνειο 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το ταμείο, το οποίο θέλει μια “ενίσχυση” της “λειτουργικής ανεξαρτησίας και εντολής” του οργάνου.